Khi bạn đi máy bay bị ù tai phải làm sao để giảm bớt cảm giác khó chịu và bảo vệ thính lực? Đây là thắc mắc của rất nhiều hành khách, đặc biệt là những người lần đầu bay hoặc có cơ địa nhạy cảm với sự thay đổi áp suất. Ù tai khi bay không chỉ gây khó chịu tạm thời mà nếu không xử lý đúng cách có thể dẫn đến tổn thương màng nhĩ hoặc giảm thính lực. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn kiến thức toàn diện về nguyên nhân, cách phòng ngừa và các phương pháp xử lý hiệu quả ngay trên máy bay, giúp bạn tự tin tận hưởng chuyến bay thoải mái.
Nguyên nhân gây ù tai khi đi máy bay
Ù tai khi đi máy bay xảy ra chủ yếu do sự chênh lệch áp suất không khí giữa môi trường bên trong cabin và tai giữa. Khi máy bay cất cánh hoặc hạ cánh, áp suất không khí thay đổi nhanh chóng. Tai giữa có một ống nhỏ gọi là vòi Eustachian, có nhiệm vụ cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài. Khi vòi Eustachian không hoạt động tốt, áp suất trong tai giữa bị mất cân bằng, gây ra cảm giác ù tai, đau tai, nghe kém hoặc thậm chí ù điếc tạm thời.
Cơ chế áp suất khi máy bay cất cánh
Khi máy bay cất cánh, áp suất không khí bên ngoài giảm nhanh chóng. Áp suất trong tai giữa lúc này cao hơn bên ngoài, làm màng nhĩ phồng ra phía ngoài. Vòi Eustachian phải mở ra để không khí thoát ra ngoài, cân bằng áp suất. Nếu vòi Eustachian bị tắc do cảm lạnh, dị ứng, viêm mũi xoang hoặc do cấu trúc giải phẫu, quá trình cân bằng bị chậm lại, gây ra ù tai.
Cơ chế áp suất khi máy bay hạ cánh
Khi hạ cánh, áp suất bên ngoài tăng lên nhanh chóng, ngược lại với lúc cất cánh. Áp suất trong tai giữa thấp hơn bên ngoài, kéo màng nhĩ lõm vào trong. Lúc này vòi Eustachian cần mở ra để không khí từ mũi họng tràn vào tai giữa, cân bằng áp suất. Nếu không khí không vào kịp, cảm giác ù tai sẽ rõ rệt hơn, đôi khi kèm theo đau nhức. Đây là lý do nhiều người bị ù tai nặng nhất khi máy bay chuẩn bị hạ cánh.
Những đối tượng dễ bị ù tai khi đi máy bay
- Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, do vòi Eustachian ngắn và hẹp hơn, chưa phát triển hoàn thiện.
- Người bị cảm cúm, viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc viêm họng cấp tính.
- Người có cơ địa dị ứng với thời tiết, phấn hoa hoặc các chất gây kích ứng.
- Người có tiền sử viêm tai giữa, thủng màng nhĩ hoặc các bệnh lý về tai.
- Người hút thuốc lá thường xuyên vì khói thuốc làm kích ứng niêm mạc mũi họng, ảnh hưởng đến chức năng vòi Eustachian.
- Người có cấu trúc giải phẫu bất thường ở mũi xoang, như lệch vách ngăn, polyp mũi.
- Trước chuyến bay 2-3 ngày, nếu bạn có triệu chứng cảm lạnh, nghẹt mũi, hãy cân nhắc hoãn bay nếu có thể. Nếu không thể hoãn, hãy đến bác sĩ để được kê thuốc thông mũi phù hợp.
- Luôn mang theo kẹo cao su không đường, nước uống và nút tai chống áp suất trong hành lý xách tay.
- Tránh sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích khác trước và trong chuyến bay vì chúng có thể làm khô niêm mạc, ảnh hưởng đến chức năng vòi Eustachian.
- Nếu bạn từng bị thủng màng nhĩ hoặc phẫu thuật tai, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bay. Bác sĩ có thể khuyên bạn không nên bay hoặc cần có biện pháp bảo vệ đặc biệt.
- Đối với hành khách mắc bệnh lý mạn tính về tai mũi họng, nên có sẵn đơn thuốc dự phòng và mang theo thuốc cần thiết theo đúng quy định hàng không.
- Khi máy bay đã ổn định độ cao (thường sau 15-20 phút cất cánh), cảm giác ù tai sẽ tự biến mất. Nếu vẫn còn ù, hãy tiếp tục các động tác nuốt, ngáp, uống nước.
- Không sử dụng máy bay nếu bạn đang bị viêm tai giữa cấp tính có mủ hoặc vừa mới phẫu thuật tai trong vòng 2-3 tuần, trừ khi có sự chấp thuận của bác sĩ chuyên khoa.
Đi máy bay bị ù tai phải làm sao? 10 cách xử lý hiệu quả ngay lập tức
Khi bạn đang ở trên máy bay và bắt đầu có dấu hiệu ù tai, hãy bình tĩnh áp dụng những phương pháp sau. Các cách này đều dễ thực hiện, không cần dụng cụ đặc biệt, có tác dụng ngay trong vài phút.
1. Nuốt nước bọt hoặc ngáp
Động tác nuốt hoặc ngáp giúp kích thích cơ mở vòi Eustachian. Khi bạn nuốt, các cơ vùng vòm họng co bóp, kéo mở vòi Eustachian, giúp không khí lưu thông. Hãy cố gắng nuốt nhiều lần hoặc ngáp thật to, ngay cả khi bạn không buồn ngủ. Mỗi lần nuốt hoặc ngáp, bạn sẽ cảm thấy tai có tiếng “bốp” nhỏ – đó là dấu hiệu áp suất đang cân bằng.
2. Nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo cứng
Nhai kẹo cao su là một trong những cách phổ biến và hiệu quả nhất. Hành động nhai liên tục kích thích cơ hàm và vùng họng, từ đó kích hoạt vòi Eustachian hoạt động. Bạn nên mang theo kẹo cao su hoặc kẹo cứng lên máy bay, bắt đầu nhai từ lúc máy bay chuẩn bị cất cánh cho đến khi đạt độ cao ổn định, và nhai lại khi bắt đầu hạ cánh.
3. Uống nước từng ngụm nhỏ
Uống nước cũng là một dạng nuốt chủ động. Khi bạn uống một ngụm nước và nuốt, vòi Eustachian được mở ra. Hãy uống từng ngụm nhỏ, liên tục trong suốt quá trình máy bay thay đổi độ cao. Nước lọc hoặc nước ấm đều tốt, nhưng tránh uống nước có gas vì có thể gây đầy hơi, khó chịu.
4. Thực hiện thao tác Valsalva
Thao tác Valsalva là phương pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả: Bạn lấy hơi thật sâu, ngậm chặt miệng, dùng hai ngón tay bịt chặt hai lỗ mũi, sau đó thở ra nhẹ nhàng qua mũi nhưng không cho không khí thoát ra. Lúc này, áp lực trong mũi họng gia tăng, đẩy mở vòi Eustachian, giúp cân bằng áp suất tai giữa. Giữ khoảng 2-3 giây, sau đó thả tay ra. Lưu ý: không thực hiện quá mạnh vì có thể gây tổn thương màng nhĩ, đặc biệt nếu bạn đang bị viêm xoang nặng.
5. Sử dụng nút tai chuyên dụng khi bay
Nút tai chống áp suất (earplugs có bộ lọc đặc biệt) giúp làm chậm quá trình thay đổi áp suất tác động lên màng nhĩ. Bạn đeo nút tai trước khi máy bay cất cánh và chỉ tháo ra sau khi máy bay đã đạt độ cao ổn định. Khi hạ cánh, bạn đeo lại tương tự. Nút tai này có bán tại các hiệu thuốc hoặc cửa hàng phụ kiện du lịch. Giá thành phải chăng, có thể dùng nhiều lần.
6. Nghiêng đầu và xoa bóp vùng tai
Nếu bạn cảm thấy ù tai một bên nhiều hơn, hãy nghiêng đầu về phía bên đó, giữ tư thế trong vài giây. Sau đó dùng ngón tay xoa nhẹ nhàng vùng da phía trước và phía dưới tai, kết hợp xoa bóp vùng cổ và xương hàm. Động tác này giúp giảm căng cơ, kích thích lưu thông máu và hỗ trợ vòi Eustachian mở ra dễ dàng hơn.
7. Há miệng rộng và cử động hàm
Đơn giản: há miệng thật rộng như khi bạn ngáp hoặc như khi bạn sắp nói to. Giữ há trong 3 giây rồi ngậm lại. Lặp lại nhiều lần. Động tác này kéo giãn cơ hàm, tác động trực tiếp lên vùng vòi Eustachian.
| Phương pháp | Mức độ hiệu quả | Thời gian tác dụng | Đối tượng phù hợp | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Nuốt nước bọt/ngáp | Trung bình – cao | Ngay lập tức | Tất cả mọi người | Thực hiện liên tục |
| Nhai kẹo cao su | Cao | Trong vòng 1-2 phút | Người lớn, trẻ lớn | Chuẩn bị kẹo trước chuyến bay |
| Uống nước từng ngụm | Cao | Ngay lập tức | Tất cả mọi người | Tránh nước có gas |
| Thao tác Valsalva | Rất cao | Ngay lập tức | Người lớn, trẻ có thể hướng dẫn | Thực hiện nhẹ nhàng |
| Nút tai chuyên dụng | Cao | Suốt chuyến bay | Tất cả mọi người, đặc biệt người nhạy cảm | Mua trước chuyến bay |
| Thuốc xịt mũi | Cao (nếu có bệnh nền) | Sau 15-30 phút | Người bị viêm mũi dị ứng, viêm xoang | Cần chỉ định bác sĩ |
| Bú sữa (trẻ nhỏ) | Rất cao | Ngay lập tức | Trẻ dưới 2 tuổi | Chuẩn bị bình sữa, ti mẹ |
Lưu ý quan trọng khi đi máy bay để tránh ù tai
Câu hỏi thường gặp về ù tai khi đi máy bay
Ù tai khi đi máy bay có nguy hiểm không?
Phần lớn các trường hợp ù tai là tạm thời và tự hết sau vài giờ hoặc vài ngày. Tuy nhiên, nếu không được xử lý hoặc xử lý sai cách, tình trạng này có thể dẫn đến viêm tai giữa, thủng màng nhĩ hoặc giảm thính lực vĩnh viễn. Đặc biệt nguy hiểm khi bạn có bệnh lý nền như viêm xoang mãn tính, rối loạn chức năng vòi Eustachian nặng. Do đó, không nên chủ quan.
Tại sao chỉ bị ù một bên tai khi đi máy bay?
Điều này thường xảy ra khi một bên vòi Eustachian hoạt động kém hơn bên kia. Nguyên nhân do cấu trúc giải phẫu (lệch vách ngăn mũi, polyp một bên) hoặc do viêm nhiễm khu trú. Bạn hãy áp dụng các biện pháp như nghiêng đầu, nhai, uống nước nhiều hơn bên đó. Nếu tình trạng kéo dài sau chuyến bay, cần kiểm tra bác sĩ.
Có nên dùng thuốc thông mũi trước chuyến bay không?
Thuốc thông mũi dạng uống hoặc xịt có thể có ích nếu bạn bị nghẹt mũi nhẹ. Tuy nhiên, chỉ nên dùng khi có chỉ định của bác sĩ. Lạm dụng thuốc xịt mũi co mạch trong thời gian dài có thể gây viêm mũi do thuốc, làm tình trạng nặng hơn. Hãy tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi sử dụng.
Trẻ sơ sinh đi máy bay bị ù tai làm sao?
Cho bé bú mẹ hoặc bú bình trong suốt quá trình cất cánh và hạ cánh là cách tốt nhất. Nếu bé không chịu bú, hãy cho bé ngậm ti giả hoặc thử cho bé uống nước ấm từng chút một (nếu bé đã ăn dặm). Ôm bé vào lòng, vỗ về, giữ ấm cho bé. Tránh để bé ngủ trong giai đoạn thay đổi độ cao vì sẽ không nuốt.
Đi máy bay về bị ù tai kéo dài phải làm sao?
Nếu sau 24-48 giờ bạn vẫn còn ù tai, nghe kém hoặc có cảm giác đầy tai, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Bác sĩ sẽ kiểm tra màng nhĩ, đo áp lực tai giữa và có thể chỉ định thuốc chống viêm, thuốc tiêu đờm hoặc các phương pháp can thiệp khác. Trong thời gian chờ đợi, tránh để nước vào tai, tránh tiếng ồn lớn và không cố gắng ngoáy tai.
Kết luận
Đi máy bay bị ù tai là hiện tượng sinh lý bình thường mà hầu hết hành khách đều từng trải qua. Với những hướng dẫn chi tiết ở trên, bạn hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và xử lý hiệu quả ngay tại chỗ. Tuy nhiên, nếu tình trạng ù tai kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, đừng ngần ngại tìm kiếm sự trợ giúp y tế. Hãy chuẩn bị kỹ lưỡng trước chuyến bay bằng cách mang theo kẹo cao su, nước uống, nút tai và đặc biệt là giữ tinh thần thoải mái. Chúc bạn có một chuyến bay an toàn và dễ chịu!
Cập Nhật Lúc Tháng 7 8, 2026 by Dương Tuyết Đào
